Background
Sitoreduktiv Cərrahiyyə (CRS) Nədir?

Sitoreduktiv Cərrahiyyə (CRS) Nədir?

08 Oktyabr 2025, 10:09 / İctimai maarifləndirmə

Sitoreduktiv Cərrahiyyə (CRS) Nədir?

Sitoreduktiv Cərrahiyyə (CRS) Nədir?

Sitoreduktiv cərrahiyyə (CRS) – latınca “sito” (hüceyrə) və “reduksiya” (azaltma, çıxarma) sözlərindən yaranmış tibbi termindir. Bu prosedur qarın boşluğunda yerləşən görünən şiş toxumalarının, yəni peritoneal xərçəngin görünən ocaqlarının mümkün qədər tam çıxarılması məqsədilə həyata keçirilir.

Əsas məqsəd yalnız xəstənin ömrünü uzatmaq deyil, eyni zamanda mümkün qədər yüksək həyat keyfiyyətinin qorunmasına nail olmaqdır.

Əməliyyat Necə Aparılır?

Sitoreduktiv cərrahiyyə zamanı cərrah:

  • Şişin yayıldığı peritonun müxtəlif sahələrini çıxarır.
  • Lazım gəldikdə, şişlə əlaqəli və ya şişin yayıldığı bitişik orqanları da əməliyyata daxil edir. Bunlara dalaq, bağırsağın müəyyən hissələri, qaraciyərin səthi və digər strukturlar aid ola bilər.

Əməliyyatın həcmi şişin qarın boşluğunda yayılma dərəcəsinə əsasən müəyyən edilir. Əgər şiş yalnız müəyyən bölgələrlə məhdudlaşırsa, həmin sahələrin çıxarılması kifayət edə bilər. Xəstəlik daha geniş yayılıbsa, daha kompleks və geniş cərrahi müdaxilə tələb oluna bilər.

Əməliyyatdan Əvvəl Qiymətləndirmə Vacibdir

Xəstə əməliyyata götürülməzdən əvvəl:

  • Cərrah müxtəlif görüntüləmə müayinələri və analizlər vasitəsilə şişin yayılma dərəcəsini qiymətləndirir.
  • Əgər şişin tam və ya optimal şəkildə çıxarılması mümkün görünmürsə, sitoreduktiv cərrahiyyə tövsiyə olunmaya bilər.
  • Əsas məqsədlərdən biri şiş toxumasını mümkün qədər tam çıxarmaqla yanaşı, həyati vacib orqanların funksiyalarını qorumaqdır.

Laparoskopiya Niyə Vacibdir?

Bəzi hallarda qarın boşluğundakı şişlərin yayılma dərəcəsini daha dəqiq müəyyən etmək üçün laparoskopiya aparılır. Bu prosedur zamanı:

  • Cərrah qarın boşluğuna nazik kamera ilə baxaraq birbaşa vizual qiymətləndirmə aparır.
  • Bu üsul şişin, xüsusilə bağırsaq və digər qarın strukturları ətrafında, nə dərəcədə yayıldığını və cərrahi yolla çıxarılmasının mümkün olub-olmadığını qiymətləndirməyə kömək edir.
  • Əgər laparoskopiya nəticəsində şişin tam və ya optimal şəkildə çıxarılması mümkün görünmürsə, sitoreduktiv əməliyyat həyata keçirilməyə bilər.

Sitoreduktiv cərrahiyyə peritoneal xərçəngin müalicəsində mürəkkəb və yüksək ixtisaslaşma tələb edən prosedurdur. Düzgün seçilmiş xəstələrdə və təcrübəli cərrahi komanda tərəfindən həyata keçirildikdə, müalicənin məqsədlərinə nail olunmasına, sağ qalma müddətinin uzadılmasına və həyat keyfiyyətinin yaxşılaşdırılmasına kömək edə bilər.